
Đo mức tro bay trong silo cao 15 m khó hơn nhiều so với đo xi măng hay hạt nhựa. Tro bay rất mịn, nhẹ, có hằng số điện môi thấp và tạo đám bụi dày mỗi lần nạp bằng khí động. Chọn sai công nghệ đo mức tro bay, tín hiệu 4–20 mA sẽ dao động đúng lúc xe bồn đang chờ xả hoặc silo sắp đầy.
Bài viết phân tích đặc tính vật liệu, nguyên lý radar dẫn sóng (TDR), cách chọn mã Dinel GRLM-70, so sánh với radar 80 GHz, siêu âm, dây dọi và cách xử lý lỗi khi đo mức tro bay tại hiện trường.
Vì sao đo mức tro bay trong silo khó hơn xi măng?
Tro bay (fly ash) là phần tro mịn thu từ bộ lọc bụi tĩnh điện (ESP) hoặc lọc túi của lò hơi đốt than, được vận chuyển khí động về silo để xuất xe bồn hoặc làm phụ gia khoáng cho xi măng, bê tông theo TCVN 10302:2014. Với thiết bị đo mức tro bay, vật liệu này gây khó ở bốn điểm.
- Hằng số điện môi thấp và thay đổi: tài liệu ngành nhiệt điện ghi nhận εr của tro bay khoảng 1,3–4 tùy loại than, nhiệt độ và vị trí lấy mẫu. Tro nóng vừa thu ở phễu lọc có εr chỉ khoảng 1,3, tro nguội trong silo khoảng 2, và εr tăng khi tro hút ẩm – đây là thách thức lớn nhất khi đo mức tro bay bằng radar.
- Bụi dày theo chu kỳ nạp: mỗi mẻ bơm tro làm khoảng không phía trên đầy bụi lơ lửng; siêu âm, laser dùng để đo mức tro bay dễ mất tín hiệu, anten radar không tiếp xúc có thể bị bám.
- Khối lượng thể tích dao động: tro bay tơi xốp, cuốn khí khi rơi và lắng chậm; một nghiên cứu về dòng chảy bột ghi nhận khoảng 494–795 kg/m³. Sục khí đáy silo làm lớp tro “lỏng” hơn nữa.
- Mài mòn và bám dính: hàm lượng SiO₂ cao làm tro bay mài mòn chi tiết cơ khí; tro ẩm hoặc tro từ lò đốt dầu nặng dễ bám lên que, cáp và anten.
Vì vậy, khi đo mức tro bay không nên chọn thiết bị chỉ theo dải đo. Bảng dưới tóm tắt từng đặc tính và hệ quả với thiết bị.
| Đặc tính tro bay | Giá trị, khuynh hướng | Ảnh hưởng khi đo mức tro bay |
|---|---|---|
| Hằng số điện môi εr | Khoảng 1,3–4; tro trong silo khoảng 2 | Radar phản xạ yếu; radar dẫn sóng cần độ nhạy cao; cảm biến điện dung phải chỉnh theo vật liệu |
| Khối lượng thể tích | Khoảng 0,5–0,8 t/m³ khi tơi, thấp hơn khi sục khí | Báo mức cánh xoay cần cánh lớn; quy đổi tồn kho ra tấn phải hiệu chỉnh |
| Cỡ hạt | Phần lớn nhỏ hơn 100 µm | Bụi mịn lọt vào gioăng, ổ trục; cần cấp bảo vệ IP67 trở lên |
| Bụi khi nạp khí động | Rất dày, lặp lại theo từng mẻ nạp | Siêu âm, laser dễ mất tín hiệu; radar không tiếp xúc cần anten sạch, có thể thổi khí |
| Nhiệt độ | Tro mới thu từ lọc bụi có thể còn nóng | Đo nhiệt độ tại mặt bích nóc silo để chọn bản tiêu chuẩn hay bản nhiệt độ cao |
| Mài mòn, bám dính | SiO₂ cao; tro ẩm dễ bám | Ưu tiên cáp inox trơn, tránh lắp trong dòng cấp liệu, vệ sinh định kỳ |
Nguyên lý radar dẫn sóng TDR khi đo mức tro bay
Radar dẫn sóng (Guided Wave Radar – GWR) làm việc theo nguyên lý phản xạ miền thời gian TDR. Bộ điện tử của Dinel GRLM-70 phát các xung điện từ rất ngắn, khoảng 0,5 ns, truyền dọc theo cáp thả từ nóc silo xuống.
Chu trình đo mức tro bay của GRLM-70 gồm bốn bước:
- Xung 0,5 ns được phát vào cáp đo tại mặt bích G1″.
- Tại mặt tro, trở kháng đường truyền thay đổi đột ngột nên một phần xung phản xạ về đầu đo.
- Bộ xử lý đo thời gian đi – về, lọc nhiễu và nhận dạng phản xạ thật.
- Khoảng cách được quy ra mức và xuất 4–20 mA + HART hoặc RS-485 Modbus RTU về PLC, SCADA.
Khác với radar không tiếp xúc phát sóng ra không gian, năng lượng của radar dẫn sóng tập trung quanh cáp nên phản xạ từ vật liệu εr thấp vẫn đủ để nhận biết. Bụi, áp suất, nhiệt độ hay hơi nước trong silo hầu như không ảnh hưởng – đúng điểm yếu của siêu âm khi đo mức tro bay trong lúc nạp khí động.
Điều kiện để radar dẫn sóng ổn định là cài độ nhạy theo εr. Theo hướng dẫn của Dinel, vật liệu dạng bột phải nâng độ nhạy từ MEDIUM (3) lên HIGH (5). Với điện cực dài đến 20 m, mức HIGH dùng cho εr ≥ 3; εr ≥ 2 cần USER 6; εr ≥ 1,6 cần USER 8 – các mức “cực nhạy” chỉ nên dùng khi thật cần. Vì vậy hãy xác định εr thực tế của tro hoặc chạy thử tại hiện trường trước khi chốt cấu hình đo mức tro bay.
Thông số Dinel GRLM-70 dùng để đo mức tro bay
Dinel GRLM-70 Miranda là radar dẫn sóng sản xuất tại Cộng hòa Séc, có đầu dò dạng que, đồng trục và cáp. Các biến thể cáp dài tới 40 m nên phủ trọn silo 15 m trong ứng dụng đo mức tro bay. Bảng dưới tổng hợp thông số theo tài liệu hướng dẫn của hãng (bản 1/2022).
| Thông số | Giá trị theo Dinel |
|---|---|
| Nguyên lý | Radar dẫn sóng TDR, xung khoảng 0,5 ns |
| Chiều dài điện cực cáp (30, 33, 34, 35, 36, 37) | 1–40 m |
| Ngõ ra | 4–20 mA + HART® hoặc RS-485 Modbus RTU |
| Nguồn cấp | 18–36 V DC (bản N); 18–30 V DC (Xi); 18–33 V DC (Xt) |
| Độ chính xác cơ bản | ±2 mm (tấm phản xạ kim loại 0,5 m²); độ phân giải 0,1 mm |
| Tải kéo tối đa của cáp | 1.400 kg |
| Nhiệt độ môi chất | −40…+200 °C với cáp inox trơn (30, 33, 36); −40…+95 °C với cáp bọc Polyamide (34, 35, 37) |
| Nhiệt độ tại mặt bích (bản tiêu chuẩn, gioăng FPM) | −20…+85 °C; bản nhiệt độ cao (T) tới +200 °C |
| Nhiệt độ môi trường | −30…+70 °C (màn OLED); −20…+70 °C (màn LCD) |
| Cấp bảo vệ | IP67 |
| Bản phòng nổ bụi Xt | II 1/2 D Ex ta/tb IIIC T75 °C…T300 °C Da/Db; điện cực ở vùng 20, vỏ ở vùng 21 |
| Giảm chấn (damping) | 1–99 s, mặc định 2 s |
Trong bài toán đo mức tro bay, hai thông số cần soát kỹ nhất là tải kéo trên cáp và nhiệt độ tại mặt bích. Tải kéo phụ thuộc chiều cao, hình dạng silo, độ dày và độ bám của lớp vật liệu; khi tro sụt vòm hoặc xả nhanh, lực kéo tăng mạnh. Nếu nhiệt độ tại mặt bích lắp trên nóc silo vượt 85 °C, bản tiêu chuẩn không còn phù hợp và phải chuyển sang bản T.
Chọn kiểu cáp và mã GRLM-70 để đo mức tro bay silo 15 m
Để đo mức tro bay và các vật liệu rời khác, GRLM-70 có sáu biến thể cáp. Khác biệt nằm ở hai câu hỏi: cáp có bọc Polyamide (PA) chống bám hay không, và đầu cáp treo đối trọng tự do hay neo cố định vào đáy, côn silo.
| Mã điện cực | Kết cấu | Vật liệu phù hợp (theo Dinel) | Khuyến nghị lắp |
|---|---|---|---|
| 30 | Cáp inox trơn + đối trọng | Chất lỏng, vật liệu rời: hạt, cát, bột mì, xi măng | Silo cao, cáp treo tự do; 1–40 m |
| 33 | Cáp inox trơn + neo | Vật liệu rời: hạt, bột mì, xi măng | Kiểu neo khuyến nghị cho silo sâu đến khoảng 10 m |
| 34 | Cáp bọc PA + đối trọng trơn | Chất lỏng, vật liệu rời bám dính | Treo tự do; môi chất tối đa 95 °C |
| 35 | Cáp bọc PA + neo trơn | Vật liệu rời bám dính | Neo trong silo sâu đến khoảng 10 m; tối đa 95 °C |
| 36 | Cáp inox trơn, không đối trọng, neo bằng khóa cáp và vòng mắt | Vật liệu rời không bám: hạt, cát | Khuyến nghị cho silo sâu hơn 10 m |
| 37 | Cáp bọc PA, không đối trọng, neo bằng khóa cáp và vòng mắt | Vật liệu rời bám dính: bột mì, xi măng | Khuyến nghị cho silo sâu hơn 10 m; tối đa 95 °C |
Áp vào bài toán đo mức tro bay trong silo 15 m: tro khô, ít bám, có thể nóng trên 95 °C thì dùng cáp inox trơn – biến thể 30 (treo đối trọng) hoặc 36 (neo, đúng khuyến nghị cho silo sâu hơn 10 m). Tro nguội nhưng ẩm, bám thì cân nhắc 34 hoặc 37. Biến thể 33, 35 dài được tới 40 m nhưng Dinel khuyến nghị kiểu neo này cho silo sâu tới khoảng 10 m, nên cần rà lại trước khi chốt mã cho silo 15 m.
Hai cấu hình đo mức tro bay tham khảo cho silo 15 m:
- Treo đối trọng: GRLM-70N-30-G1-V-I-B1-D-E15000
- Neo cáp: GRLM-70N-36-G1-V-I-B1-D-E15000
Ý nghĩa từng vị trí trong mã:
- N: bản tiêu chuẩn cho khu vực không nguy hiểm cháy nổ; Xt dùng cho vùng bụi nổ, Xi cho khí nổ, NT và XtT cho nhiệt độ cao.
- G1: ren G1″ bằng inox 316L.
- V: gioăng O-ring FPM; lựa chọn khác là E (EPDM), B (NBR), F (FFPM).
- I: ngõ ra 4–20 mA + HART®; M là RS-485 Modbus RTU, không dùng cho bản Xi.
- B1: ốc siết cáp nhựa M16; bản Xt bắt buộc dùng ốc kim loại chống bụi D1, D2 hoặc D3.
- D: màn hình OLED; C là LCD, L là không màn hình.
- E15000: chiều dài điện cực 15.000 mm.
Ngoài ứng dụng đo mức tro bay, bảng mã đầy đủ các kiểu điện cực và hướng dẫn lắp GRLM-70 cho bồn chất lỏng, silo khác xem thêm tại bài radar dẫn sóng Dinel GRLM-70: thông số, chọn điện cực, lắp đặt.
Ứng dụng đo mức tro bay tại nhà máy nhiệt điện, xi măng, trạm trộn
Tro bay phát sinh chủ yếu từ các nhà máy nhiệt điện than ở Quảng Ninh, Hải Phòng, Hải Dương, Thanh Hóa, Hà Tĩnh, Bình Thuận, Trà Vinh và ngày càng được dùng làm phụ gia cho xi măng, bê tông thương phẩm, bê tông đầm lăn. Silo tro bay vì thế có mặt tại nhà máy điện, nhà máy xi măng, trạm nghiền và trạm trộn bê tông; mỗi nơi có chiều cao, chu kỳ nạp khác nhau nên giải pháp đo mức tro bay phải chọn theo điều kiện cụ thể.
Cấu hình đo mức tro bay điển hình cho cụm silo 15 m
Với cụm 4 silo cao 15 m, cấu hình đo mức tro bay hợp lý là mỗi silo lắp 1 radar dẫn sóng đo liên tục và 2 cảm biến báo mức điểm. Radar gửi 4–20 mA/HART về PLC để hiển thị phần trăm đầy, tính tồn kho theo hình học silo và lập kế hoạch xuất xe bồn.
Cảm biến mức cao (HH) dừng máy thổi hoặc đóng van cấp khi silo đầy, tránh tro tràn lên bộ lọc bụi nóc silo; cảm biến mức thấp (L) bảo vệ thiết bị tháo liệu và máng khí động. Hệ thống đo mức tro bay hai lớp độc lập như vậy vẫn an toàn khi một thiết bị gặp sự cố. Báo mức điểm có thể dùng cảm biến báo mức cánh xoay hoặc cảm biến điện dung, tùy điều kiện vận hành.
Tiêu chí chọn thiết bị đo mức tro bay theo điều kiện vận hành
Năm tiêu chí sau giúp khoanh vùng cấu hình đo mức tro bay trước khi khảo sát hiện trường.
- Nhiệt độ tại mặt bích nóc: đến 85 °C dùng bản tiêu chuẩn; cao hơn chọn bản T.
- Nhiệt độ tro trong silo: trên 95 °C thì loại trừ cáp bọc PA.
- Độ bám dính: tro khô dùng cáp inox trơn; tro ẩm, bám dùng cáp bọc PA.
- Kết cấu nóc: phải chịu được lực kéo cáp, nhất là khi neo; nếu không, cân nhắc radar 80 GHz không tiếp xúc để đo mức tro bay.
- Phân vùng nguy hiểm: khu vực đã phân vùng bụi nổ (vùng 20, 21, 22) chọn bản Xt; khí nổ chọn bản Xi.
So sánh công nghệ đo mức tro bay: radar dẫn sóng, 80 GHz, siêu âm, dây dọi
Bốn công nghệ thường được đề xuất cho bài toán đo mức tro bay trong silo 15 m có ưu nhược điểm khác hẳn nhau. Bảng so sánh dưới đây dựa trên đặc tính vật liệu đã phân tích ở trên.
| Tiêu chí đo mức tro bay | Radar dẫn sóng (GRLM-70) | Radar 80 GHz (Flowline LR85) | Siêu âm | Dây dọi (yo-yo) |
|---|---|---|---|---|
| Nguyên lý | Xung TDR dọc cáp | FMCW 80 GHz không tiếp xúc, góc phát 4° | Sóng âm không tiếp xúc | Thả quả dọi cơ khí theo chu kỳ |
| Bụi khi nạp khí động | Hầu như không ảnh hưởng | Tốt nếu anten sạch; nên thổi khí khi tro bám | Dễ mất tín hiệu | Không ảnh hưởng phép đo nhưng làm mòn cơ cấu |
| Vật liệu εr thấp (khoảng 2) | Đo được, cần độ nhạy cao | Phản xạ yếu, cần thiết bị có biên độ động lớn | Không phụ thuộc εr | Không phụ thuộc εr |
| Tải cơ khí lên nóc silo | Có, phải kiểm tra lực kéo cáp | Không | Không | Nhỏ |
| Bảo trì | Thấp; kiểm tra cáp, neo định kỳ | Thấp; vệ sinh anten | Thấp nhưng kém tin cậy khi nhiều bụi | Cao, nhiều chi tiết chuyển động |
| Đánh giá khi đo mức tro bay silo 15 m | Lựa chọn chính khi nóc chịu tải | Phương án không tiếp xúc khi nóc không chịu tải | Không khuyến nghị | Khi chấp nhận đo gián đoạn |
Radar FMCW 80 GHz góc phát hẹp, cấu hình qua Bluetooth đang thay dần siêu âm trong silo vật liệu rời. Khi dùng radar 80 GHz để đo mức tro bay, nên chọn model có dự phòng dải đo: Flowline EchoBeam LR85 đo vật rắn tới 60 m với góc phát 4°, trong khi LR83 chỉ tới 15 m – sát chiều cao silo.
Với đo mức tro bay, radar dẫn sóng vẫn là lựa chọn an toàn hơn khi εr rất thấp, bụi dày liên tục và cần tín hiệu ổn định cho liên động. Tổng quan các dòng radar khác xem tại bài cảm biến đo mức radar.
Lắp đặt, cài đặt và xử lý lỗi khi đo mức tro bay
Phần lớn sự cố đo mức tro bay đến từ vị trí lắp và cách cài đặt chứ không phải từ bản thân thiết bị. Các bước dưới đây áp dụng cho GRLM-70 cáp dài 15 m.
- Vị trí lắp: không lắp thiết bị đo mức tro bay tại hoặc phía trên điểm cấp liệu. Theo Dinel, khoảng cách tối thiểu khuyến nghị từ cảm biến tới thành silo là d = 1000 + H/50 (mm), tức khoảng 1.300 mm với silo 15 m.
- Neo cáp: khi neo, giữ độ võng tối thiểu p = H/100 (khoảng 150 mm với silo 15 m) để giảm lực kéo; chỉ neo cùng phía khi bán kính silo r ≥ 1000 + H/20 (khoảng 1.750 mm).
- Chiều dài điện cực: sau khi cắt cáp có neo phải nhập chiều dài bằng tay, vì chức năng tự nhận chiều dài không dùng được với cáp neo. Với biến thể 30, 33, 34, 35, chừa khoảng 60 mm cáp bên trong đối trọng hoặc neo.
- Độ nhạy: đặt HIGH (5) cho vật liệu dạng bột; khi đo mức tro bay có εr khoảng 2, dùng USER 6 và kiểm tra lại tín hiệu khi silo có tro.
- Đấu nối: dùng cáp 2 × 0,75 mm² cho vòng 4–20 mA; tổng tải vòng tối đa 270 Ω ở 24 V DC, đã gồm điện trở 250 Ω khi dùng HART.
| Hiện tượng khi đo mức tro bay | Nguyên nhân thường gặp | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Mất tín hiệu khi silo vẫn còn tro | εr thấp, độ nhạy để MEDIUM | Nâng lên HIGH hoặc USER 6; kiểm tra εr thực tế |
| Báo đầy giả gần nóc silo | Tro bám ở ống lắp, mặt bích; vùng chết đầu cáp tăng khi độ nhạy cao | Dùng ống lắp ngắn, vệ sinh; cài vùng chết phù hợp (khoảng 100–250 mm tùy độ nhạy) |
| Giá trị dao động mạnh khi nạp tro | Dòng tro va vào cáp, bề mặt sôi do sục khí | Dời vị trí khỏi dòng cấp; tăng damping vừa đủ để không làm chậm tín hiệu báo đầy |
| Cáp đứt, tuột neo, mặt bích bị kéo | Lực kéo lớn khi xả nhanh hoặc sụt vòm | Giữ độ võng p = H/100; kiểm tra tải nóc; cân nhắc treo đối trọng |
| Mức gần đáy sai lệch | Nhập sai chiều dài điện cực; vùng cuối cáp | Nhập lại chiều dài thực; tính đến vùng cuối cáp khoảng 110 mm |
| Dòng 4–20 mA bị giới hạn, mất HART | Tổng tải vòng vượt 270 Ω tại 24 V DC | Giảm tải vòng, tăng điện áp nguồn trong giới hạn 18–36 V DC |
Câu hỏi thường gặp về đo mức tro bay
Radar dẫn sóng có đo mức tro bay εr thấp được không?
Được, nếu cài đúng độ nhạy. Theo bảng của Dinel cho điện cực đến 20 m, εr ≥ 3 dùng mức HIGH, εr ≥ 2 dùng USER 6 và giới hạn εr ≥ 1,6 ở USER 8. Tro nguội trong silo thường có εr quanh 2, nên chạy thử để xác nhận biên độ phản xạ.
Silo tro bay 15 m nên neo cáp hay treo đối trọng?
Khi đo mức tro bay, treo đối trọng (biến thể 30 hoặc 34) giảm lực kéo lên nóc nhưng cáp có thể đung đưa khi nạp, xả. Neo cáp giữ cáp cố định nhưng lực kéo lớn hơn; với silo sâu hơn 10 m, Dinel khuyến nghị kiểu neo bằng khóa cáp và vòng mắt (36 hoặc 37) với độ võng tối thiểu H/100.
Có dùng cảm biến siêu âm để đo mức tro bay được không?
Không nên dùng siêu âm để đo mức tro bay trong silo nạp khí động. Đám bụi làm lệch và hấp thụ sóng âm, tốc độ âm lại thay đổi theo nhiệt độ, nên siêu âm thường chập chờn đúng lúc cần tín hiệu nhất.
Radar 80 GHz có thay được radar dẫn sóng trong silo tro bay?
Có. Radar 80 GHz đo mức tro bay tốt khi nóc silo không chịu được lực kéo cáp hoặc muốn tránh chi tiết nhúng trong vật liệu. Cần chọn model có dự phòng dải đo cho vật rắn, góc phát hẹp và giữ anten sạch; nếu tro bám, bổ sung khí thổi anten.
Đã có radar đo liên tục, có cần thêm báo mức điểm không?
Nên có. Trong hệ thống đo mức tro bay, cảm biến mức cao độc lập là lớp chống tràn khi radar lỗi hoặc cài sai; cảm biến mức thấp bảo vệ thiết bị tháo liệu.
Đưa tín hiệu đo mức tro bay từ GRLM-70 về PLC như thế nào?
Bản I là loại 2 dây 4–20 mA + HART: đấu nối tiếp nguồn 24 V DC với ngõ vào analog của PLC, thêm điện trở 250 Ω nếu cần đọc HART và giữ tổng tải vòng trong giới hạn. Bản M xuất RS-485 Modbus RTU, phù hợp khi gom nhiều silo về SCADA.
Tư vấn giải pháp đo mức tro bay cho silo
Chuyendoitinhieu.vn (Công ty TNHH Kỹ thuật Tự động Hưng Phát) hỗ trợ khảo sát và chọn cấu hình đo mức tro bay: kiểu cáp GRLM-70, chiều dài điện cực, bản tiêu chuẩn hay phòng nổ, phương án radar 80 GHz và báo mức điểm cho silo. Quý khách vui lòng gửi chiều cao, đường kính silo, nhiệt độ tro, kiểu nạp liệu và tín hiệu điều khiển để được tư vấn giải pháp đo mức tro bay, báo giá nhanh. Tài liệu gốc của hãng xem tại trang Dinel GRLM-70.
Hotline/Zalo: 0379 496 395 – Email: hoan.tran@huphaco.vn

Seneca
Dinel
Flowline
TSM Sensors
Termotech
Georgin
BÀI VIẾT LIÊN QUAN
Cách đo mức vật liệu trong bồn kín bằng phao, áp suất, siêu âm, radar, loadcell hay công tắc mức? So sánh để chọn giải pháp phù hợp.
Cảm biến báo mức cánh xoay (rotary paddle level switch) là thiết bị báo mức điểm phổ biến nhất cho silo vật liệu rời như xi măng, tro bay, bột đá, hạt nhựa, thức ăn chăn nuôi. Cấu tạo đơn giản, không phụ thuộc hằng số điện môi, giá hợp lý – nhưng báo mức […]
Cảm biến đo mức xi măng trong silo nên chọn thiết bị theo hai nhu cầu: đo liên tục và báo đầy/cạn. Đo liên tục có thể dùng radar không tiếp xúc, radar dẫn sóng hoặc điện dung; báo đầy/cạn dùng cảm biến mức điểm. Mã phù hợp phụ thuộc khoảng đo thực tế, bụi […]
Radar và siêu âm – cái nào đo mức phù hợp hơn? So sánh theo bọt, hơi, vật cản, khoảng đo, môi chất và cách lắp để chọn đúng cảm biến cho bồn, bể hoặc silo.