
Cảm biến báo mức cánh xoay (rotary paddle level switch) là thiết bị báo mức điểm phổ biến nhất cho silo vật liệu rời như xi măng, tro bay, bột đá, hạt nhựa, thức ăn chăn nuôi. Cấu tạo đơn giản, không phụ thuộc hằng số điện môi, giá hợp lý – nhưng báo mức cánh xoay cũng có giới hạn rõ với vật liệu nhẹ, tơi như tro bay được sục khí.
Bài viết phân tích nguyên lý, thông số, cách chọn cánh và vị trí lắp báo mức cánh xoay, so sánh với cảm biến điện dung, âm thoa và giới thiệu Dinel DLS-35 – phương án điện dung không có chi tiết chuyển động. Tổng quan các công nghệ đo mức khác xem tại bài cảm biến đo mức là gì và cách chọn.
Cảm biến báo mức cánh xoay là gì, đặt ở đâu trong silo?
Báo mức cánh xoay là công tắc mức điện cơ: một cánh quay chậm được lắp xuyên qua thành hoặc nóc silo. Khi vật liệu dâng tới và vùi cánh, cánh bị hãm lại, công tắc chuyển trạng thái; khi vật liệu rút xuống, cánh được giải phóng và quay trở lại. Thiết bị chỉ cho biết có hay không có vật liệu tại một cao độ, vì vậy mỗi điểm báo mức cánh xoay được bố trí theo chức năng riêng.
- Mức cao – cao (HH): chống tràn khi nạp khí động; tín hiệu dừng máy thổi, đóng van cấp, bảo vệ bộ lọc bụi nóc silo.
- Mức cao (H): báo silo gần đầy để điều độ xe bồn hoặc dừng tuyến cấp.
- Mức thấp (L): báo cần nạp thêm, bảo vệ vít tải, van quay, máng khí động khỏi chạy không tải.
- Báo nghẽn: lắp ở máng, ống xả để phát hiện tắc nghẽn.
Trong silo đã có radar đo liên tục, báo mức cánh xoay đóng vai trò lớp bảo vệ độc lập: radar phục vụ điều độ tồn kho, còn tiếp điểm báo mức cánh xoay đi thẳng vào mạch liên động chống tràn, chống chạy khô.
Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của báo mức cánh xoay
Một bộ báo mức cánh xoay gồm vỏ nhôm hoặc nhựa kỹ thuật, động cơ đồng bộ kèm hộp giảm tốc, trục và cánh inox, lò xo chỉnh độ nhạy, các công tắc hành trình (microswitch) và gioăng trục chống bụi. Trục quay rất chậm, khoảng 1 vòng/phút ở nhiều dòng phổ biến, để giảm mòn cánh và hộp số.
Chu trình làm việc của báo mức cánh xoay gồm bốn bước:
- Silo trống: cánh quay tự do, tiếp điểm ở trạng thái không có vật liệu.
- Vật liệu vùi cánh: lực cản làm cánh dừng; động cơ được treo trên trục xoay nên quay ngược một góc nhỏ, thắng lực lò xo.
- Chuyển động này tác động công tắc thứ nhất để báo mức và công tắc thứ hai để ngắt điện động cơ.
- Vật liệu rút xuống: lò xo kéo động cơ về vị trí ban đầu, tiếp điểm trở lại, động cơ chạy lại và cánh tiếp tục quay.
Độ nhạy của báo mức cánh xoay chính là mô-men cản cần thiết để hãm cánh, được chỉnh bằng lực lò xo và kích thước cánh. Vật liệu càng nhẹ, tơi thì càng cần cánh lớn và lò xo mềm.
Các dòng báo mức cánh xoay thế hệ mới bổ sung giám sát quay: đĩa phản quang nhìn qua nắp trong suốt để kiểm tra bằng mắt, hoặc mạch tự động phát hiện trục không quay khi silo trống (đứt khớp nối, kẹt hộp số) và xuất cảnh báo lỗi. Trên thị trường cũng đã có dòng cánh xoay được chứng nhận SIL2 theo IEC 61508 cho chức năng chống tràn.
Thông số kỹ thuật cần đọc khi chọn báo mức cánh xoay
Datasheet của các hãng trình bày khác nhau, nhưng tám thông số dưới đây quyết định một bộ báo mức cánh xoay có chạy ổn trong silo tro bay hay không.
| Thông số | Dải thường gặp (tùy hãng, model) | Ý nghĩa khi chọn báo mức cánh xoay |
|---|---|---|
| Khối lượng thể tích tối thiểu | Từ khoảng 15 g/l (cánh lớn, độ nhạy cao) đến 80 g/l ở dòng phổ thông | Phải thấp hơn trạng thái tơi nhất của vật liệu |
| Tốc độ trục | Khoảng 1 vòng/phút | Quay chậm để giảm mòn cánh, hộp số |
| Nguồn cấp | 24 V DC; 115/230 V AC; bản đa áp 24 V DC / 22–230 V AC | Chọn theo nguồn tủ điện tại silo |
| Ngõ ra | Tiếp điểm SPDT, DPDT hoặc PNP | Đi thẳng vào PLC hoặc mạch liên động |
| Nhiệt độ quá trình | Tùy cấu hình; có bản 250 °C, 600 °C và bản đặc biệt tới khoảng 1.100 °C | Tro nóng cần bản nhiệt độ cao, có đoạn cách nhiệt |
| Áp suất làm việc | −0,9 đến +10 bar ở dòng công nghiệp | Silo nạp khí động có áp dư nhỏ, cần gioăng trục phù hợp |
| Phòng nổ | ATEX, IECEx cho bụi nhóm IIIC | Bắt buộc khi khu vực đã phân vùng bụi |
| Chức năng an toàn | Fail-safe cao/thấp (FSH/FSL), trễ đóng cắt, giám sát quay, SIL2 | Thiết kế mạch chống tràn tin cậy |
Chọn cánh, trục và vị trí lắp báo mức cánh xoay cho silo tro bay
Tro bay khô có khối lượng thể tích tơi khoảng 0,5–0,8 t/m³ và còn nhẹ hơn khi được sục khí ở đáy silo. Ở trạng thái “sôi” do sục khí, cánh nhỏ có thể quay xuyên qua lớp tro mà không bị hãm, khiến báo mức cánh xoay báo “trống” dù silo đang có vật liệu. Vì vậy với tro bay cần cánh diện tích lớn, độ nhạy cao và vị trí lắp tránh vùng sục khí.
| Loại cánh, trục | Ngưỡng khối lượng thể tích (ví dụ một dòng phổ thông) | Gợi ý dùng cho báo mức cánh xoay |
|---|---|---|
| Cánh lớn | ≥ 80 kg/m³ | Tro bay, bột nhẹ, vật liệu được sục khí |
| Cánh tiêu chuẩn | ≥ 481 kg/m³ | Xi măng, cát khô, hạt nhựa |
| Cánh nhỏ | ≥ 1.122 kg/m³ | Vật liệu nặng: đá dăm, quặng |
| Cánh gập (bản lề) | Theo kích thước cánh khi mở | Lắp qua lỗ ren nhỏ trên thành silo |
| Trục nối dài dạng ống | Theo cánh lắp kèm | Lắp nóc, báo mức cao ở độ sâu cố định |
| Trục nối dài dạng cáp | Theo cánh lắp kèm | Lắp nóc, điểm báo sâu, cáp lắc theo dòng vật liệu |
Năm nguyên tắc chọn vị trí lắp báo mức cánh xoay trong silo tro bay:
- Mức cao lắp trên nóc: đặt cánh dưới cao độ HH mong muốn, tránh xa dòng cấp liệu và miệng ống khí động, tính đến đỉnh côn tro theo góc nghỉ.
- Mức cao lắp trên thành: lắp hơi nghiêng xuống để tro trượt khỏi trục, có tấm che phía trên cánh.
- Mức thấp: lắp ở thành côn, có tấm che chịu lực rơi và lực nén của khối tro phía trên.
- Tránh vùng sục khí: đặt cánh xa đệm sục khí, nơi lớp tro bị sôi mạnh.
- Kín bụi: chọn gioăng trục, ốc siết cáp đạt IP66/IP67 trở lên vì tro bay mịn dễ lọt vào ổ trục.
So sánh báo mức cánh xoay với cảm biến điện dung và âm thoa
Báo mức cánh xoay, điện dung và âm thoa là ba công nghệ báo mức điểm phổ biến cho silo bột, có nguyên lý khác nhau nên phản ứng với tro bay cũng khác. Chi tiết về công nghệ điện dung xem thêm bài cảm biến đo mức điện dung.
| Tiêu chí | Báo mức cánh xoay | Điện dung (Dinel DLS-35) | Âm thoa |
|---|---|---|---|
| Nguyên lý | Cánh quay bị vật liệu hãm | Điện dung giữa điện cực và thành silo thay đổi | Dao động cộng hưởng tắt dần khi ngập vật liệu |
| Chi tiết chuyển động | Có: động cơ, hộp số, lò xo | Không | Không, chỉ rung |
| Phụ thuộc vào | Khối lượng thể tích | Hằng số điện môi, làm việc với εr ≥ 1,3 | Khối lượng thể tích; dòng cho bột nhẹ khoảng 5–30 g/l |
| Tro bay được sục khí | Dễ báo sai nếu cánh nhỏ | Ổn định nếu cài ngưỡng khi có vật liệu | Ổn định ở dòng cho bột nhẹ |
| Bám dính | Lớp tro bám cứng có thể làm kẹt cánh | Điện cực bán bọc (20) giảm ảnh hưởng bám | Bám nhiều gây báo sai |
| Nguồn, ngõ ra | 24 V DC hoặc 230 V AC, tiếp điểm | PNP/NPN 7–34 V DC hoặc NAMUR 8–9 V DC | Tùy hãng |
| Bảo trì | Kiểm tra mòn cánh, gioăng, hộp số | Gần như không | Thấp |
Kết luận thực tế: báo mức cánh xoay vẫn là lựa chọn kinh tế cho xi măng và tro bay ít sục khí. Khi tro bay được sục khí mạnh, mài mòn hoặc cần giảm bảo trì cơ khí, cảm biến điện dung là phương án nên cân nhắc thay báo mức cánh xoay.
Ngoài báo mức cánh xoay và điện dung, các phương án đo liên tục cho silo bột, hạt được so sánh trong bài cảm biến đo mức silo xi măng, bột, hạt: chọn radar, cánh quay hay điện dung.
Dinel DLS-35 – phương án điện dung thay báo mức cánh xoay
Dinel DLS-35 là cảm biến báo mức điện dung sản xuất tại Cộng hòa Séc, vỏ inox, cài đặt bằng bút từ và có hai LED trạng thái (RUN xanh, STATE cam). Thiết bị không có chi tiết chuyển động nên tránh được các lỗi cơ khí của báo mức cánh xoay trong môi trường tro bay mài mòn.
Theo hãng, DLS-35 dùng được cho vật liệu có εr ≥ 1,3. Điện cực 20 được thiết kế cho vật liệu rời có khối lượng thể tích và hằng số điện môi thấp như xi măng, vôi, bột mì, và tài liệu hãng nêu tro bay trong nhóm vật liệu có đặc tính thay đổi phù hợp biến thể này.
| Hạng mục | Thông số Dinel DLS-35 (theo tài liệu hãng) |
|---|---|
| Điện cực 20 | Que bán bọc 0,1–2 m; vật liệu rời hơi bám như xi măng, bột mì; lắp ngang, nghiêng hoặc đứng |
| Điện cực 30 | Que inox trơn tháo rời 0,1–3 m; vật liệu rời và chất lỏng; lắp đứng hoặc nghiêng |
| Điện cực 50 | Cáp có đối trọng 1–6 m; silo, hố sâu |
| Kết nối quá trình | G1, G3/4, M27, M30, NPT 3/4, Tri-Clamp Cl34, Cl50 |
| Ngõ ra bản N, NT | P (PNP) hoặc N (NPN); nguồn 7–34 V DC; dòng đóng cắt tối đa 300 mA |
| Ngõ ra bản Xi | R (NAMUR); nguồn 8–9 V DC; ≤ 1 mA / ≥ 2,2 mA |
| Nhiệt độ môi chất (điện cực 20, 30) | −40…+300 °C |
| Nhiệt độ môi trường | −40…+85 °C (N); −40…+75 °C (Xi) |
| Cấp bảo vệ | IP67 (đầu nối C); IP68 (ra cáp A, B, V, H) |
| Phòng nổ bản Xi | II 1G Ex ia IIB T6…T1 Ga; II 1D Ex ia IIIC Da |
Đọc mã đặt hàng theo ví dụ DLS-35N-30-G3/4-P-B E200 K2: N là bản tiêu chuẩn; 30 là que inox trơn tháo rời; G3/4 là ren G3/4″; P là ngõ ra PNP 7–34 V DC, đấu thẳng vào ngõ vào số 24 V DC của PLC; B là ốc siết cáp nhựa kèm cáp; E200 là điện cực dài 200 mm; K2 là cáp dài 2 m.
Nếu hệ thống yêu cầu tín hiệu NAMUR (8–9 V DC, theo EN 60947-5-6) hoặc cảm biến nằm trong vùng nguy hiểm, mã phải chuyển sang bản Xi với ngõ ra R, ví dụ DLS-35Xi-30-G3/4-R-B E200 K2, kèm bộ khuếch đại cách ly NAMUR. Bản N không có ngõ ra NAMUR.
Ví dụ: báo mức cho cụm 4 silo tro bay 15 m
Cụm 4 silo tro bay cao 15 m đã có radar dẫn sóng đo liên tục cần thêm 2 điểm báo mỗi silo: mức cao trên nóc và mức thấp ở thành côn, tổng cộng 8 cảm biến. Có thể dùng báo mức cánh xoay cánh lớn để tối ưu chi phí, hoặc DLS-35 để loại bỏ chi tiết chuyển động: điện cực 30 dài 200 mm lắp đứng trên nóc cho mức cao, điện cực 20 lắp ngang hoặc nghiêng ở thành côn cho mức thấp. Phần đo liên tục xem bài đo mức tro bay trong silo 15 m.
Lắp đặt, đấu nối và lỗi thường gặp của báo mức cánh xoay
Đa số sự cố báo mức cánh xoay trong silo tro bay đến từ vị trí lắp và logic đấu nối. Bốn nguyên tắc cần áp dụng:
- Logic an toàn: chọn fail-safe để khi mất nguồn hoặc đứt dây, tín hiệu chuyển sang trạng thái báo động: FSH cho mức cao (chống tràn), FSL cho mức thấp (chống chạy khô).
- Trễ đóng cắt: đặt thời gian trễ để lọc tín hiệu chập chờn khi tro rơi qua cánh trong lúc nạp.
- Tách nguồn: với báo mức cánh xoay 230 V AC, đi dây động lực và tín hiệu tiếp điểm riêng, đấu qua rơ-le trung gian nếu PLC dùng 24 V DC.
- Với DLS-35: lắp ngoài dòng vật liệu, điện cực dài hơn 300 mm chỉ lắp đứng, điện cực phải ngập 5–20% mới tác động, dùng tấm che khi vật liệu rơi có thể va vào điện cực.
| Hiện tượng | Nguyên nhân thường gặp | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Báo mức cánh xoay báo trống khi silo vẫn có tro | Tro được sục khí, cánh quá nhỏ hoặc độ nhạy thấp | Đổi cánh lớn, tăng độ nhạy, dời vị trí khỏi vùng sục khí |
| Báo đầy liên tục khi silo đã xả | Tro bám cứng quanh cánh, hình thành vòm hoặc hang chuột | Vệ sinh, lắp tấm che, đổi vị trí; cân nhắc cảm biến điện dung |
| Cánh không quay khi silo trống | Kẹt hộp số, đứt khớp nối, mất nguồn động cơ | Dùng dòng có giám sát quay; kiểm tra nguồn và khớp nối |
| Bụi lọt vào vỏ, tiếp điểm chập chờn | Gioăng trục mòn, ốc siết cáp không kín | Thay gioăng, dùng ốc siết đúng cỡ cáp, cấp bảo vệ IP66/IP67 |
| Cánh, trục mòn nhanh | Tro bay mài mòn, cánh nằm trong dòng rơi | Lắp ngoài dòng cấp, dùng tấm che, cánh inox dày |
| DLS-35 không chuyển trạng thái | Điện cực chưa ngập đủ 5–20%, cài ngưỡng sai | Cài lại bằng bút từ khi có vật liệu, kiểm tra vị trí lắp |
Câu hỏi thường gặp về cảm biến báo mức cánh xoay
Báo mức cánh xoay có dùng được cho tro bay không?
Dùng được nếu chọn cánh lớn, độ nhạy cao và đặt xa vùng sục khí. Với silo tro bay sục khí mạnh hoặc cần giảm bảo trì cơ khí, nên cân nhắc cảm biến điện dung như Dinel DLS-35.
Báo mức cánh xoay nên dùng nguồn 24 V DC hay 230 V AC?
Chọn theo nguồn tủ điện tại silo. Bản 24 V DC đơn giản hóa liên động với PLC; tiếp điểm khô của bản 230 V AC vẫn đưa vào PLC được qua rơ-le trung gian.
Fail-safe high và fail-safe low khác nhau thế nào?
Với báo mức cánh xoay, FSH dùng cho điểm báo mức cao: khi mất nguồn, tín hiệu chuyển sang “đầy” để dừng nạp. FSL dùng cho điểm báo mức thấp: khi mất nguồn, tín hiệu chuyển sang “trống” để dừng thiết bị tháo liệu.
Báo mức cánh xoay khác cảm biến điện dung ở điểm nào?
Báo mức cánh xoay là thiết bị điện cơ, phụ thuộc khối lượng thể tích và cần bảo trì cánh, hộp số. Cảm biến điện dung không có chi tiết chuyển động, phụ thuộc hằng số điện môi và cần cài ngưỡng khi có vật liệu.
Dinel DLS-35 bản N có ngõ ra NAMUR không?
Không. Bản N, NT có ngõ ra PNP hoặc NPN, nguồn 7–34 V DC. Ngõ ra NAMUR (mã R, nguồn 8–9 V DC) chỉ có ở bản Xi, XiT, XiM, XiMT.
Nên lắp báo mức cánh xoay trên nóc hay trên thành silo?
Mức cao có thể lắp trên nóc với trục nối dài hoặc lắp trên thành; mức thấp lắp ở thành côn và cần tấm che. Vị trí cụ thể phụ thuộc góc nghỉ của vật liệu, vị trí cửa nạp và vùng sục khí.
Tư vấn chọn cảm biến báo mức cánh xoay và Dinel DLS-35
Chuyendoitinhieu.vn (Công ty TNHH Kỹ thuật Tự động Hưng Phát) hỗ trợ chọn cấu hình báo mức cho silo tro bay, xi măng: cảm biến báo mức cánh xoay, cảm biến điện dung Dinel DLS-35, vị trí lắp HH, H, L và sơ đồ liên động với PLC. Quý khách vui lòng gửi loại vật liệu, chiều cao silo, vị trí lắp, nguồn cấp và kiểu tín hiệu để được tư vấn chọn báo mức cánh xoay hoặc DLS-35, báo giá nhanh. Thông số gốc xem tại trang Dinel DLS-35.
Hotline/Zalo: 0379 496 395 – Email: hoan.tran@huphaco.vn

Seneca
Dinel
Flowline
TSM Sensors
Termotech
Georgin
BÀI VIẾT LIÊN QUAN
Đo mức tro bay trong silo cao 15 m khó hơn nhiều so với đo xi măng hay hạt nhựa. Tro bay rất mịn, nhẹ, có hằng số điện môi thấp và tạo đám bụi dày mỗi lần nạp bằng khí động. Chọn sai công nghệ đo mức tro bay, tín hiệu 4–20 mA sẽ […]
Cảm biến đo mức xi măng trong silo nên chọn thiết bị theo hai nhu cầu: đo liên tục và báo đầy/cạn. Đo liên tục có thể dùng radar không tiếp xúc, radar dẫn sóng hoặc điện dung; báo đầy/cạn dùng cảm biến mức điểm. Mã phù hợp phụ thuộc khoảng đo thực tế, bụi […]
Cảm biến báo đầy báo cạn được sử dụng để phát hiện khi chất lỏng, bột hoặc vật liệu trong bồn đạt đến một vị trí mức đã xác định trước. Hai vị trí phổ biến nhất là mức cao MAX để chống tràn và mức thấp MIN để chống cạn hoặc bảo vệ bơm […]
Cảm biến đo mức vật liệu rời được dùng để theo dõi bột, hạt nhựa, ngũ cốc, cám, than, cát, xi măng và các chất rắn dạng rời trong silo, phễu hoặc bin chứa. Người dùng có thể cần giá trị mức liên tục 0–100%, tín hiệu báo đầy/cạn hoặc khối lượng tồn kho theo […]